WCM.frl - kennis is gereedschap

voor elke uitdaging is er een tool

brainstormen

Er bestaan meer dan honderd verschillende brainstormtechnieken.

In essentie is brainstormen een creativiteitstechniek die wordt gebruikt om snel veel nieuwe ideeën te genereren. 
Er wordt bij het brainstormen gebruik verschillende technieken: 
associëren, connecties en combinaties maken van ideeën; 
hierbij is steeds het doel: nog meer nieuwe ideeën.
De spelregels zijn simpel. 
Alle ideeën zijn goed. 
Alle ideeën worden genoteerd. 
Kritiek op een idee is niet toegestaan.

Er zijn héél veel brainstormtechnieken , een aantal technieken op een rij:
•Brainstorm
•Brainwriting
•Brownpaper-sessie
•Grensverlegging
•Lateraal denken
•Metafoor denken
•Morfologische analyse
•Negatief Brainstormen
•PMI
•Rolwisseling
•Scenario Denken
•Science Fiction
•SIT - Systematic Inventive Thinking
•Yellow Paper
•Zes Denkhoeden Techniek

Brainstorm
Brainstormen is een creativiteitstechniek die ingezet kan worden om op snelle wijze veel nieuwe ideeën te genereren. 
Brainstormen kunt u alleen, maar meestal wordt het in groepsverband gedaan. 
Er wordt tijdens het brainstormen gebruikgemaakt van associaties,
connecties en combinaties van verschillende ideeën, 
zodat nieuwe ideeën kunnen ontstaan. 
Op dit moment zijn er veel brainstormmethoden die u kunt gebruiken. 
De meest voorkomende en interessante brainstormtechnieken even op een rij:  

Brainwriting
Een brainstormtechniek die goed werkt bij grote groepen en groepen die niet samenkomen is de brainwriting. 
De probleemstelling wordt uit geschreven en aan de deelnemers uitgereikt of toegestuurd. 
De deelnemers kunnen kunnen alle ideeën en opmerkingen opschrijven. 
Het vel met opmerkingen wordt doorgegeven aan een tweede deelnemer, 
die het mag aanvullen of van opbouwend commentaar voorzien. 
Het doorgeven kan nog een aantal keren worden uitgevoerd.

Voordelen
Eén van de grote voordelen van brainwriting is dat andere (introvertere) deelnemers meer op de voorgrond komen. 
De ideeën zijn vaak kwalitatief beter

Brownpapersessie
Een Brown Paper Sessie is een effectieve brainstormtechniek om met een groep een gemeenschappelijk doel te bereiken. 
Een groot vel papier (Brown Paper) aan de muur waarop we aangeven welke acties we gaan uitzetten, wie welke rol speelt, 
welke obstakels we nog moeten overwinnen, en welke doelen we willen bereiken. 
Het is een ontspannen manier om alles boven water te krijgen en leidt tot een duidelijk overzicht.

Grensverlegging
Grensverlegging is ook een brainstormtechniek die gebruik maakt van een menselijke eigenschap,
namelijk … fantaseren; 
we ruimen alle beperkingen op die er zijn:
•Hoe pak je het aan als er voldoende geld is?
•Wat zou je doen als je alle tijd van de wereld hebt?
•Wat doe je als je alle moderne techniek tot je beschikking hebt?
•Wat zou je doen als er geen geld mee verdient hoeft te worden?
En dan maar fantaseren ...

Lateraal denken
Bij Lateraal Denken worden de deelnemers gedwongen met ideeën te komen via een persoon of een voorwerp. 
Deze dwang maakt mensen creatiever en in geijkte patronen denken gaat niet.
Door de gedwongen denkrichting worden er kansen geboden om te komen met frisse, nieuwe ideeën.

Metafoor denken
Metafoor denken lijkt wat vreemd, maar leidt tot meer inzicht.
Hoe zou Superman het oplossen? 
Maak er eens een plaatje van … 
Denken in metaforen geeft de mogelijkheid andere woorden te kiezen en DAT leidt tot meer inzicht en andere oplossingen.

Morfologische analyse
Bij de morfologische analyse wordt het probleem in kleine stukjes opgedeeld 
en kijkt de groep per onderdeel wat daar valt te ontdekken en te veranderen. 
Het is een brainstormtechniek die heel simpel lijkt maar iets weg heeft van Systematic Inventive Thinking … 
er komt altijd een mooi resultaat uit.

Negatief Brainstormen
De meest mensen denken eerder negatief dan positief; we zijn een landje van klagers. 
De negatieve brainstorm maakt hier elegant gebruik van. 
Het probleem draaien we om en laten ons leeglopen op de negatieve aspecten.

In stappen:
•Probleemstelling formuleren
•Probleemstelling spiegelen
•Negatief brainstormen voor oplossingen
•Alle oplossingen positief draaien en daar komen ideeën om het originele probleem op te lossen.

Voorbeeld negatieve brainstorm
Probleemstelling formuleren: Hoe zorg ik ervoor dat medewerkers zich scholen?
Probleemstelling spiegelen: Hoe zorg ik ervoor dat geen enkele medewerker zich schoolt?
Oplossingen voor de negatief geformuleerde probleemstelling: 
Geen vergoeding, geen compensatie in werktijd, geen salarisverhoging na diploma, bij verandering van baan alles terugbetalen, etc.
Door de oplossingen te spiegelen krijg je de oplossingsrichtingen voor de oorspronkelijke probleemstelling: 
studiekosten betaald, compensatie voor studietijd, diploma-toelage, etc.

Rolwisseling
Rolwisseling is een zeer leerzame ervaring. 
Bij deze brainstormtechniek krijgen deelnemers elkaars rol. 
Toelevarancier - producent - opdrachtgever wisselen van rol en leren van binnen uit de problemen kennen en elkaars verantwoordelijkheden.
Door de verschillende rollen aan te nemen krijgen de deelnemers een brede kijk op de samenwerking en meer begrip voor elkaars oplossingen.

Scenario Denken
Scenario Denken brengt de deelnemers in een bepaalde uitgangspositie: 
Wat als onze grootste concurrent er mee stopt? 
Wat gaan we doen als onzent omzet daardoor verdubbeld? 
Snenario denken is NIET hetzelfde als Scenario Planning, maar heeft wel dezelfde denkrichting;
je maakt een scenario voor de toekomst om nu goede besluiten te nemen.
Door bij het scenariodenken een goede keuze van het scenario te maken wordt de status quo verhelderd; 
en kunnen er acties uit worden afgeleid.

Science Fiction
Een brainstormtechniek die wat verder weg kijkt is de Science Fiction. 
Stel we leven in 2030; 
hoe ziet de wereld er dan uit? 
wat doet het bedrijf? 
waar bent u mee bezig? 
waar vragen de klanten om? 
De Science Fiction is vooral toepasbaar voor strategie en lange termijn ontwikkelingen.

SIT - Systematic Inventive Thinking
Sit is een afwijkende brainstormtechniek die uitgaat van een gesloten wereld en niet van het gebruikelijke divergeren en convergeren. 
Elk idee wordt direct gevalideerd. 
Het is een systematische en buitengewoon effectieve aanpak voor grote veranderingen in product, dienst of proces.

Yellow Paper
Yellow paper is een brainstormtechniek die goed is in te zetten als het gaat om procedures en vooral processen. 
De eerste ronde is Post-it's schrijven en op de wand (het Yellow Paper) plakken. 
Daarna volgt een proces van ordenen en verbeteren.

Zes Denkhoeden Techniek
De Zes Denkhoeden techniek is een brainstormtechniek gebaseerd op rollen. 
Elke deelnemer krijgt (virtueel) een gekleurde hoed op; de kleur hoed staat voor een rol:
•De blauwe hoed is de organisator, 
regelt de agenda, wie aan het woord komt en houdt het proces in de gaten.
•De witte hoed is de informatie expert. Hebben we de juiste informatie?
 waar halen we gegevens vandaan?
•De rode hoed is emotioneel. Wat vinden we ervan?
 Ik twijfel of … Maar de rode hoed is ook intuïtief; ik heb het gevoel dat ...
•De gele hoed is positief; wat zijn de voordelen? Wat is de haalbaarheid? 
Bij een echt probleem ziet de gele hoed er de voordelen van.
•De zwarte hoed is kritisch. Wat zijn de risico's? Zijn er nog meer problemen? 
De zwarte hoed ziet een beer op elke weg.
•De groene hoed is creatief. Alternatieven en ideeën zijn altijd voorhanden. 
De moeilijkste hoed voor veel deelnemers